NHỮNG ĐIỀU KIỆN NUÔI DƯỠNG
THIẾT LẬP SỰ SÁNG TẠO

Cho tới đây tôi đã cố gắng mô tả bản chất của sự sáng tạo, chỉ định phẩm chất nào của kinh nghiệm cá nhân có thể làm cho sự sáng tạo trở nên xây dựng, đề ra những điều kiện cần thiết cho hành vi sáng tạo và xác định ít nhiều những phát sinh đồng thời của nó. Nhưng nếu chúng ta phải xúc tiến việc đáp ứng nhu cầu xã hội đã trình bày ngay từ đầu, chúng ta cũng cần phải biết sự sáng tạo xây dựng có thể nuôi dưỡng được không, và nếu được thì phải như thế nào.

Do chính bản chất của những điều kiện nội tại của sáng tạo, rõ ràng là chúng không thể bị ép buộc, phải để chúng tự do xuất hiện.

Người nông phu không thể làm cho mầm phát sinh và nẩy nở từ hạt giống; người ấy chỉ có thể cung cấp những điều kiện nuôi dưỡng, khiến hạt giống phát triển được những tiềm năng của chính nó. Đối với sáng tạo cũng vậy. Làm sao chúng ta có thể tạo những điều kiện bên ngoài để khuyến khích và bồi dưỡng những điều kiện bên trong đã được mô tả ở trên? Kinh nghiệm của tôi trong tâm lý trị liệu đưa tôi tới chỗ tin rằng bằng cách tạo nên những điều kiện cho sự an toàn và tự do tâm lý, chúng ta tăng cường tối đa cơ duyên nảy sinh sự sáng tạo xây dựng. Tôi xin phép trình bày những điều kiện này với ít nhiều chi tiết, đặt tên chúng là X và Y

X. Sự an toàn tâm lý.

Điều này có thể tạo được bằng ba diễn trình liên quan.

1. Chấp nhận cá nhân như một giá trị vô điều kiện. Bất kỳ khi nào một giáo viên, một bậc cha mẹ hay một nhà trị liệu, cảm thấy rằng cá nhân ấy có giá trị riêng biệt và đang khai triển giá trị đó theo cách thức riêng biệt của y, không cần xét tới điều kiện hay phẩm hạnh hiện tại của y, thì người ấy đang nuôi dưỡng sự sáng tạo. Thái độ này chỉ có thể thành khẩn khi người giáo viên, người làm cha mẹ v.v…cảm thấy những tiềm năng của cá nhân ấy và do đó có thể có một niềm tin vô điều kiện nơi y, không cần xét tới hiện trạng của y.

Hiệu quả tác động trên cá nhân đó khi y nhận thức được thái độ này, là cảm thấy một bầu không khí an toàn. Dần dần y thấy là y có thể là bất kỳ cái gì, mà không mắc cỡ hay che đậy, vì y xem như được coi là  có giá trị bất kỳ y làm gì. Do đó y ít cần phải cứng ngắc, y có thể khám phá ra con người thật của mình, y có thể thực hiện chính mình theo những thể thức mới mẻ và hồn nhiên. Nói cách khác, y đang tiến về sự sáng tạo.

2. Tạo nên một bầu không khí trong đó vắng mặt sự lượng giá từ bên ngoài. Khi chúng ta ngưng phán đoán người khác theo quan điểm lượng giá của chính chúng ta là chúng ta đang nuôi dưỡng sự sáng tác. Bởi khi một người thấy mình đang ở trong một bầu không khí trong đó y không bị lượng giá, không bị đo lường bằng tiêu chuẩn bên ngoài, thì người ấy cảm thấy hết sức tự do. Sự lượng giá luôn luôn là một đe dọa, luôn luôn tạo nhu cầu phòng vệ, luôn luôn có nghĩa là một phần nào đó của kinh nghiệm phải từ khước khỏi tầm ý thức. Nếu sản phẩm này được lượng giá là tốt bằng những tiêu chuẩn bên ngoài thì tôi không được thú nhận là tôi không ưa thích nó. Nếu điều tôi đang làm là xấu theo những tiêu chuẩn bên ngoài, thì tôi không được ý thức sự kiện là nó dường như là chính tôi, là một phần bản ngã của tôi. Nhưng nếu những phán đoán dựa trên những tiêu chuẩn bên ngoài không được đưa ra, thì tôi có thể cởi mở hơn để đón nhận kinh nghiệm của tôi, có thể nhận diện được những điều ưa và không ưa của chính tôi, nhận ra bản chất của những tư liệu và phản ứng của tôi đối với chúng một cách sắc bén và tinh tế hơn. Tôi có thể bắt đầu nhận ra nơi thẩm định giá trị ở trong chính bản thân tôi. Từ đó tôi đang tiến tới việc sáng tạo.

Để giải tỏa một vài điều nghi ngờ và sợ hãi có thể có nơi độc giả, cần phải chỉ cho thấy là ngưng không lượng giá người khác không có nghĩa là ngưng có những phản ứng. Thực sự có thể là giải phóng người ta để mà phản ứng. “Tôi không thích ý tưởng của anh” (hay họa phẩm, hay sáng kiến, hay bài viết), không phải là một sự lượng giá, nhưng là một phản ứng. Một cách tinh tế và sâu sắc nó khác hẳn câu phán đoán khẳng định rằng “Điều mà anh đang làm là xấu (hay tốt), và phẩm chất này thì do một nguồn gốc bên ngoài chỉ định cho anh”. Lời khẳng định đầu cho phép cá nhân giữ vững vị trí lượng giá của chính y. Rất có thể là tôi không đủ khả năng thưởng ngoạn một cái gì đó thực sự rất tốt. Câu khẳng định thứ hai, dù khen hay chê, có khuynh hướng đặt người ấy hoàn toàn tùy thuộc vào những lực lượng bên ngoài. Người khác cho anh ấy biết rằng anh không thể tự hỏi xem sản phẩm này có diễn tả chính xác con người mình không; anh còn phải quan tâm đến điều mà những người khác nghĩ nữa. Anh bị dẫn đi xa khỏi sự sáng tạo.

3. Sự hiểu biết triệt để. Chính điều này khi hợp với hai điều kia tạo thành nền tảng cho sự an toàn tâm lý tối đa. Nếu tôi nói rằng tôi “chấp nhận” bạn, nhưng chẳng biết gì về bạn, thực ra đó chỉ là một sự chấp nhận nông cạn, và bạn nhận thức rằng điều đó có thể thay đổi nếu tôi thực sự biết bạn. Nhưng nếu tôi hiểu biết bạn một cách triệt để, thấy được bạn, và điều bạn đang cảm  thấy và đang làm, theo quan điểm của bạn, đi vào thế giới riêng tư của bạn và nhìn thấy nó hiện ra cho bạn – và vẫn chấp nhận bạn – thì lúc đo thực là có an toàn. Trong bầu không khí này bạn có thể cho phép cái bản ngã thật của bạn xuất hiện rồi tự diễn đạt thành những hình thái phong phú và mới mẻ, trong sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Đây chính là sự nuôi dưỡng căn bản của sáng tạo.

Y. Tự do Tâm lý.

Một giáo viên, cha mẹ, nhà trị liệu hay giới hỗ trợ khác, cho phép cá nhân được hoàn toàn tự do để diễn đạt bằng biểu đạt bằng biểu tượng, thì sự sáng tạo được nuôi dưỡng. Họ cho phép cá nhân hoàn toàn tự do để nghĩ, để cảm, để là cái tột cùng nhất nơi nội giới của y. Nó nuôi dưỡng sự cởi mở, sự tung bắt thú vị và hồn nhiên của những tri giác, những khái niệm và những ý  nghĩa, đó là thành phần của sự sáng tạo.

Xin lưu ý rằng hoàn toàn tự do ở đây liên quan đến sự diễn đạt bằng biểu tượng. Diễn đạt bằng hành vi tất cả những tình cảm, những thúc đẩy và những hình thái, không phải lúc nào cũng giải tỏa được mình. Hành vi có thể trong một số trường hợp bị hạn chế bởi xã hội, và điều này phải như vậy. Nhưng sự diễn đạt bằng biểu tượng không cần phải bị hạn chế. Như vậy phá hủy một vật ghét bỏ (bất kể là mẹ mình hay là một tòa nhà cũ kỹ) bằng cách phá hủy biểu tượng của vật đó, thì được tự do. Tấn công vật ấy trong thực tế có thể tạo thành tội lỗi và thâu hẹp lại tự do tâm lý. (Tôi cảm thấy không chắc lắm về đoạn viết này, nhưng đó là phát biểu tốt nhất tôi có thể đưa ra vào lúc này, nó phù hợp với kinh nghiệm của tôi).

Sự cho phép được mô tả không phải là sự yếu mềm hay là rộng lượng hay khuyến khích. Đó là sự cho phép được tự do, nó cũng có nghĩa là người đó chịu trách nhiệm. Cá nhân được tự do để sợ một cuộc phiêu lưu mới cũng như để hăng say với nó; được tự do đảm nhận những hậu quả của những lỗi lầm của mình cũng như những thành đạt của mình. Đó là cái loại tự do với trách nhiệm trở thành chính mình, nó nuôi dưỡng sự phát triển một nguồn gốc lượng giá trong nội tâm con người, và từ đó tạo ra những điều kiện nội tại cho sự sáng tạo xây dựng.

KẾT LUẬN

Tôi đã cố gắng trình bày một phương thức có thứ tự để suy nghĩ về diễn trình sáng tạo, để một số ý tưởng này có thể đem ra thử nghiệm một cách chặt chẽ và khách quan. Nếu tôi đã hình thành lý thuyết này, và đã có hy vọng rằng một cuộc nghiên cứu như thế có thể thực hiện, là vì sự phát triển hiện nay của những khoa học vật lý đang bức thiết đòi hỏi chúng ta với tư cách những con người và với tư cách một nền văn hóa, phải có hành vi sáng tạo, trong việc tự thích nghi với thế giới mới của chúng ta, nếu chúng ta muốn sống còn.

nguồn: https://tamlytrilieu.wordpress.com

Advertisements

One thought on “I. Diễn Trình Sáng Tạo (Kết)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s