(Trích Tiến Trình Thành Nhân – Chương 14 – Tiến Tới Lý Thuyết Về Sáng Tạo)

Vào tháng 12 năm 1952 một Hội nghị về Sáng tạo được triệu tập do một nhóm bảo trợ thuộc trường Đại học tiểu bang Ohio. Các giới nghệ sĩ, văn sĩ, vũ sư và nhạc sĩ. Tất cả được đại diện cũng như những nhà giáo dục trong các ngành khác nhau này. Thêm vào đó là những người lưu tâm đến diễn trình sáng tác: các triết gia, các bác sĩ tâm thần và các nhà tâm lý học. Đó là một hội nghị sống động và bổ ích. Nó đã khiến tôi viết ra ít điều mộc mạc về sáng tác và những yếu tố có thể nuôi dưỡng nó.


Tôi cho rằng có một nhu cầu xã hội khẩn thiết về phong thái sáng tác của những cá nhân có khả năng sáng tác. Chính điều này biện minh cho việc tiến dẫn một lý thuyết về sáng tác – bản chất của hành vi sáng tác, những điều kiện trong đó việc sáng tác diễn ra, và thể thức trong nó có thể được bảo dưỡng một cách đầy tính xây dựng. Một lý thuyết có thể đóng vai trò kích thích và hướng dẫn những cuộc khảo sát nghiên cứu trong những ngành thuộc lãnh vực này.


NHU CẦU XÃ HỘI

Nhiều cuộc phê bình nghiêm chỉnh về văn hóa của chúng ta và những đường hướng của nó có thể thâu tóm lại trong câu: “Thiếu sáng tạo”. Chúng ta hãy khẳng định vài ý phê bình ấy thật ngắn gọn:

Nền giáo dục chúng ta có khuynh hướng tạo ra những người nghĩ và làm theo đa số, những cá nhân có một nền giáo dục “tươm tất” hơn là những nhà suy tư độc đáo và sáng tạo.

Trong những lúc tiêu khiển, sự vui chơi thụ động mang tính cộng đồng thì trội hơn hẳn so với những hoạt động sáng tạo.

Trong khoa học, có rất nhiều kỹ thuật viên, nhưng số người có thể đưa ra với óc sáng tạo những giả thiết và những lý thuyết hữu ích thì chỉ chiếm phần thiểu số.

Trong kỹ nghệ, sự sáng tạo chỉ dành cho 1 nhóm người nhỏ như – quản đốc, vẽ tạo hình, trưởng ban nghiên cứu – trong khi đối với những nhóm người thuộc phần đông kia, cuộc sống của họ không hề có sự nỗ lực sáng tạo độc đáo nào cả.

Trong đời sống cá nhân và gia đình tình trạng ấy cũng đúng. Trong quần áo chúng ta mặc, lương thực chúng ta ăn, sách báo chúng ta đọc, và những tư tưởng chúng ta có, tất cả đều mang tính cách độc đoán, rập khuôn. Dường như độc đáo hay khác người là một điều “nguy hiểm”.


Tại sao ta nên băn khoăn về vấn đề này? Nếu con người chúng ta thấy sự hủ lậu sướng hơn nhiều so với sáng tạo thì tại sao chúng ta không được phép chọn lựa như thế? Sẽ hoàn toàn có lý, nếu như không có cái bóng đen đè lên tất cả chúng ta. Vào cái thời kỳ mà kiến thức, với sức xây dựng và phá hủy của nó tiến vào kỷ nguyên – nguyên tử với những bước nhảy vọt không sao tin nổi, thì một sự thích nghi sáng tạo độc đáo xem như là khả năng duy nhất có thể đương đầu với sự thay đổi như chong chóng trong thế giới chúng ta.

Với những khám phá và sáng chế khoa học diễn tiến theo nhịp độ của cấp số nhân, thì những con người mà ở họ luôn có xu hướng thụ động thì sẽ mãi luôn bị ràng buộc trong một nền văn hóa không sao đối phó nổi với những sự việc và những vấn đề chồng chất.

Trừ phi, những cá nhân, những nhóm, và những dân tộc đó có thể tưởng tượng ra được những cách thức mới để đối phó với những thay đổi phức tạp này, thì mọi luồng ánh sáng sẽ chân thực hơn bao giờ hết.

Giả trường hợp con người có thể tìm ra những thích nghi mới và độc đáo với môi trường của mình, nền văn hóa của chúng ta sẽ không tàn lụn dần như lúc này. Không những chỉ có sự bất cập của cá nhân và sự căng thẳng của tập đoàn, mà sự hủy diệt của thế giới sẽ là cái giá mà chúng ta sớm phải trả giá đắt vì bởi lẽ chúng ta thiếu sáng tạo.

Do đó đối với tôi, những cuộc thẩm tra về diễn trình của sự sáng tạo, những điều kiện trong đó diễn trình này xảy ra, và những thể thức có thể làm sự sáng tạo trở thành dễ dàng, là vấn đề thực sự quan trọng.

Với hy vọng đề xuất được một cấu trúc có lập trường nhờ đó từ những cuộc thẩm tra như thế là khả quan, tôi xin phép được cống hiến những diễn trình đó ngay lúc này.

Phần tiếp theo: B. Diễn Trình Sáng Tạo (Định Nghĩa)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s